Mitral kapak hastalığı, köpeklerde en sık gördüğümüz kalp hastalığıdır. Kalbin sol tarafındaki kapak yaşla birlikte kalınlaşır ve tam kapanamaz hale gelir; kanın bir kısmı geriye kaçar. Hastalık çoğu köpekte yıllarca belirti vermeden ilerler. Erken fark edilip düzenli takip edildiğinde birçok köpek uzun süre konforlu bir hayat sürebilir.
Suadiye’deki merkezimizde kardiyoloji muayenesine gelen küçük ırk köpeklerde en sık karşılaştığımız tablo budur. Bu yazıda hastalığın nasıl ilerlediğini, hangi belirtilerin önemli olduğunu ve evde neleri takip edebileceğinizi anlattık.
Mitral Kapak Hastalığı Nedir?
Mitral kapak, kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında bulunur. Kalp kastığında kapanarak kanın yalnızca ileriye, vücuda pompalanmasını sağlar. Hastalıkta kapak yaprakları zamanla kalınlaşır ve şeklini kaybeder. Kapak tam kapanamadığı için her kalp atımında kanın bir kısmı sol kulakçığa geri kaçar.
Bu geri kaçış ilk başta kalbi zorlamaz. Yıllar içinde artarsa sol kulakçık büyür, akciğerlerden gelen kan geri birikmeye başlar ve tablo kalp yetmezliğine ilerleyebilir. Hastalığa veteriner hekimlikte “dejeneratif” ya da “miksomatöz mitral kapak hastalığı” da denir.
Hangi Köpeklerde Daha Sık Görülür?
Hastalık çoğunlukla küçük ve orta ırk, orta yaş ve üzeri köpeklerde görülür. Cavalier King Charles Spaniel bu hastalığa en yatkın ırktır ve çok daha erken yaşta başlayabilir. Bunun dışında sık gördüğümüz ırklar şunlardır:
- Chihuahua
- Pomeranian
- Maltese Terrier
- Toy ve Mini Poodle
- Yorkshire Terrier
- Dachshund (sosis köpeği)
- Shih Tzu
Büyük ırk köpeklerde kalp hastalığı daha çok farklı bir tabloyla, kalp kasının genişlemesiyle seyreder. Köpeğiniz yatkın bir ırktansa, belirti olmasa bile düzenli kalp dinlemesi yaptırmanızı öneririz.
Belirtiler: Neye Dikkat Etmelisiniz?
Hastalığın ilk işareti genellikle sahibin değil, veteriner hekimin fark ettiği şeydir: kalp üfürümü. Rutin bir muayenede stetoskopla duyulan bu ses, kapaktan geri kaçan kanın sesidir. Hastalık ilerledikçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:
- Dinlenirken ya da uykuda nefes alışın hızlanması
- Özellikle gece veya yatarken başlayan öksürük
- Yürüyüşte çabuk yorulma, eskisi kadar oynamama
- Huzursuz uyku, yatarken rahat edememe
- Bayılma ya da ani güçsüzlük
- İleri dönemde karında şişlik ve iştah kaybı
Acil durum: Köpeğiniz ağzı açık ve zorlanarak nefes alıyor, dili ya da dişetleri morarıyor veya bayılıyorsa beklemeyin. Bu tablo akciğerlerde sıvı birikmesine bağlı olabilir. Acil servisimiz 7/24 açıktır; yola çıkarken bizi arayarak geldiğinizi haber verin.
Tanıyı Nasıl Koyuyoruz?
Üfürüm duyulduğunda bir sonraki adım, kalbin ne kadar etkilendiğini ölçmektir. Kardiyoloji muayenesinde şu değerlendirmeleri yapıyoruz:
- Fizik muayene ve kalp dinlemesi: üfürümün şiddeti, kalp hızı ve ritmi.
- Ekokardiyografi (EKO): kapağın yapısını, geri kaçışın miktarını ve kalp odacıklarının büyüklüğünü doğrudan görmemizi sağlar. Tanı ve evrelemenin temel yöntemidir. Ayrıntılar için köpek EKO çekimi yazımıza bakabilirsiniz.
- Göğüs röntgeni: kalbin genel büyüklüğünü ve akciğerlerde sıvı olup olmadığını gösterir.
- EKG: ritim bozukluğu şüphesinde kalbin elektriksel aktivitesini değerlendirir. Bkz. veteriner EKG.
- Tansiyon ölçümü ve kan testleri: tedaviyi planlamadan önce böbrek fonksiyonu ve genel durum kontrol edilir.
Hastalığın Evreleri
Uluslararası veteriner kardiyoloji rehberleri (ACVIM) hastalığı evrelere ayırır. Evre, hangi köpeğin yalnızca takip edileceğini, hangisinde tedaviye başlanacağını belirler.
| Evre | Ne anlama gelir? | Yaklaşımımız |
|---|---|---|
| A | Hastalık yok, ancak köpek yatkın bir ırktan | Düzenli kalp dinlemesi |
| B1 | Üfürüm var, kalp henüz büyümemiş | Belirli aralıklarla EKO ve röntgen takibi |
| B2 | Üfürüm var, kalp belirgin şekilde büyümüş, belirti yok | Belirti başlamadan ilaç tedavisi değerlendirilir |
| C | Kalp yetmezliği belirtileri başlamış ya da daha önce görülmüş | Düzenli ilaç tedavisi ve yakın takip |
| D | Standart tedaviye yanıt vermeyen ileri yetmezlik | Tedavinin hastaya göre yoğunlaştırılması |
Bu ayrımın pratik önemi şudur: B2 evresindeki bir köpek dışarıdan tamamen sağlıklı görünebilir, ama bu evrede başlanan tedavinin belirtilerin ortaya çıkışını geciktirebildiği gösterilmiştir. Bu yüzden üfürümü olan bir köpekte EKO ile evreleme yapmayı önemsiyoruz.
Tedavi ve Uzun Dönem Takip
Mitral kapak hastalığında kapağın kendisi ilaçla eski haline dönmez. Tedavinin amacı kalbin yükünü azaltmak, yetmezliği geciktirmek ve köpeğin yaşam kalitesini korumaktır. Hangi ilacın hangi dozda kullanılacağı evreye, köpeğin kilosuna ve diğer hastalıklarına göre belirlenir. İlaçları kendi kendinize başlatmanızı, kesmenizi ya da dozunu değiştirmenizi önermiyoruz.
Kontrol sıklığını hastalığın evresine göre birlikte planlıyoruz. Erken evrede yılda bir ya da iki kontrol çoğu zaman yeterliyken, tedavi alan köpeklerde daha sık görüşmemiz gerekir. Kalp yetmezliğinin genel seyrini köpeklerde kalp yetmezliği yazımızda anlattık.
Evde Takip: Uyku Solunum Sayısı
Evde yapabileceğiniz en değerli takip, köpeğiniz derin uykudayken bir dakikadaki nefes sayısını saymaktır. Göğsün her yükselip inmesi bir nefestir.
- Köpeğiniz sakin ve derin uykudayken 30 saniye boyunca nefesleri sayın, sonucu ikiyle çarpın.
- Sonucu her gün aynı saatlerde bir deftere ya da telefonunuza not edin.
- Sayı düzenli olarak dakikada 30’un üzerine çıkıyorsa ya da birkaç gün içinde belirgin şekilde artıyorsa bizi ya da kendi veteriner hekiminizi arayın.
Bu basit sayım, akciğerlerde sıvı birikmesini çoğu zaman öksürük ya da nefes darlığı belirginleşmeden önce gösterir. Kalp hastası köpeklerin sahiplerinden bu takibi düzenli yapmalarını istiyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Kalp üfürümü olan her köpek hasta mıdır?
Hayır. Bazı üfürümler, özellikle yavrularda, zararsız olabilir. Yetişkin küçük ırk bir köpekte yeni duyulan üfürüm ise çoğu zaman mitral kapak hastalığının ilk işaretidir ve EKO ile değerlendirilmelidir.
Mitral kapak hastalığı tamamen iyileşir mi?
Kapaktaki değişiklik ilaçla geri dönmez. Ancak doğru evrede başlanan tedavi ve düzenli takiple birçok köpek uzun süre belirtisiz ya da belirtileri kontrol altında yaşayabilir.
Kalp hastası köpek yürüyüşe çıkabilir mi?
Çoğu köpek kendi temposunda yürüyüşlerine devam edebilir. Köpeğinizi zorlamamanızı, çabuk yoruluyor ya da yürüyüşte duruyorsa bunu bize iletmenizi öneririz. Egzersiz düzeyini evreye göre birlikte belirliyoruz.
Ne sıklıkla kontrole gelmeliyiz?
Evreye göre değişir. Belirtisi olmayan erken evredeki köpeklerde genellikle 6-12 ayda bir, tedavi alan köpeklerde daha sık kontrol öneriyoruz.
Suadiye’de Köpek Kardiyolojisi
Remedy Veteriner Tıp Merkezi’nde köpeklerin kalp muayenesini, EKO ve EKG değerlendirmesini tek merkezde yapıyoruz. Köpeğinizde üfürüm duyulduysa ya da yukarıdaki belirtilerden birini fark ettiyseniz, köpek kardiyoloji sayfamızdan sürecimizi inceleyebilir, randevu için bizi arayabilirsiniz. Merkezimize Bostancı, Erenköy, Kozyatağı ve Göztepe’den kısa sürede ulaşabilirsiniz.